CYNTHIA ULRICH TOBIAS

MỖI ĐỨA TRẺ MỘT CÁCH HỌC
Bản quyền tiếng Việt © 2011 Công ty Sách Alpha
NHÀ XUẤT BẢN LAO ĐỘNG - XÃ HỘI
Biên tập Ebook: http://www.SachMoi.net
Ebook thực hiện dành cho những bạn chưa có điều kiện mua sách.
Nếu bạn có khả năng hãy mua sách gốc để ủng hộ tác giả, người dịch và Nhà
Xuất Bản

KHƠI DẬY TỐI ĐA KHẢ NĂNG TIỀM ẨN TRONG
MỖI ĐỨA TRẺ
Các phụ huynh bận rộn rất dễ cảm thấy lực bất tòng tâm và buông xuôi khi đã đổ
công đổ sức giúp con học tập mà dường như công cốc vẫn hoàn công cốc. Khi đó, họ
thường mặc nhiên quy kết rằng tất cả là do trẻ chưa cố gắng hết sức. Tuy nhiên, mỗi
đứa trẻ có cách học tập tương ứng với tố chất bẩm sinh của mình. Kết quả học tập ở
trường và sự chủ động của trẻ phụ thuộc nhiều vào việc trẻ có học theo phong cách tự
nhiên của mình hay không. Đó chính là thông điệp từ cuốn sách Mỗi đứa trẻ một cách
học của diễn giả, nhà giáo dục học Cynthia Ulrich Tobias.
Ngoài tình yêu thương, sự kiên định và nỗ lực, điều quyết định cuối cùng là một
phương pháp đúng. Chỉ khi nhìn nhận mỗi đứa trẻ là một cá thể với cá tính riêng biệt,
bạn mới không đi vào lối mòn rập khuôn và làm lệch lạc thiên hướng của một đứa trẻ.
Khi xác định đúng phong cách học tập của trẻ, bạn mới có thể khơi dậy tối đa khả
năng tiềm tàng trong con bạn. Với Mỗi đứa trẻ một cách học, sự uyên bác, sự linh
hoạt và những kiến giải sâu sắc, đầy kinh nghiệm của một chuyên gia giáo dục tài
năng sẽ cung cấp cho bạn phương pháp tuyệt vời này. Cuốn sách cũng sẽ xóa bỏ rất
nhiều điều hoang tưởng hay ý nghĩ bi quan liên quan đến khả năng và phương pháp
học tập.
Bạn sẽ tìm thấy ở cuốn sách lời giải đáp cho rất nhiều câu hỏi cốt lõi: Đâu là phong
cách học tập của bản thân bạn và con bạn? Với phong cách học tập ấy, bạn nên có
cách thức hỗ trợ và sắp xếp không gian, nhiệt độ, ánh sáng, thời gian học… ra sao?
Làm sao để trẻ chủ động tập trung, nhớ và hiểu hiệu quả nhất? Đâu là điểm khác biệt
giữa phong cách học và những hạn chế trong khả năng nhận thức?
Không bao giờ là quá muộn để thay đổi cách dạy của bạn và cách học của con. Nếu
bạn đang có cơ may ươm một hạt sồi, cần sớm nhận ra điều đó để không đặt nó vào

trong chậu cảnh.
Hà Nội, tháng 4 năm 2011
CôNG TY SáCH ALPHA

CHƯƠNG I. PHONG CÁCH HỌC TẬP LÀ GÌ?

"Đứa bé đầu tiên ra rồi!"
Không khí trong phòng sinh tràn ngập sự háo hức và mong đợi. Tôi sinh mổ nên
hoàn toàn tỉnh táo chứng kiến sự ra đời của hai đứa con trai trong buổi chiều tháng tư
đó.
Bác sĩ bế đứa trẻ bé bỏng còn đỏ hỏn lên và thì thầm: "Thằng bé thật dễ thương!" Chỉ
hai phút sau, ông bế lên đứa thứ hai.
"Cu cậu trông giống hệt đứa trước!" Một cô y tá thốt lên.
Nhưng tôi phân biệt được hai đứa ngay tức khắc. Đứa trẻ nào khi mới lọt lòng đều

biểu hiện ngay những cử chỉ giống hệt như những gì đã thể hiện mấy tháng cuối trong
bụng mẹ. Tôi và hai đứa trẻ đã bắt đầu làm quen với nhau ngay từ lúc chúng còn
trong trứng nước, nhưng giờ nhìn chúng, tôi mới kinh ngạc khi thấy hai đứa trẻ giống
nhau như đúc này lại khác nhau đến thế. Dù phải mất đến hàng năm trời mới quen
được với tính cách phức tạp của mỗi đứa trẻ, nhưng rõ ràng sự khác biệt giữa chúng
đã sớm bộc lộ ngay từ khi chào đời.
Bạn bè và người quen khi nhìn vào hai cái đầu tóc đỏ thường kinh ngạc hỏi tôi làm
sao phân biệt nổi hai đứa với nhau. Tôi thường trả lời: "Cứ ngắm chúng vài phút, cậu
sẽ biết." Nếu lắng nghe cách chúng nói với nhau và nói với bạn, nếu quan sát cách
chúng xử sự với mọi người và ứng xử với các tình huống, bạn sẽ chẳng mảy may nghi
ngờ rằng hai cậu bé sinh cùng ngày cùng tháng cùng năm này lại có hai cá tính hoàn
toàn khác biệt.
Khi còn nhỏ xíu, đồ chơi yêu thích của cặp song sinh nhà tôi là một cái bàn dài của
thợ máy với búa và những cái chốt. Robert, cậu con trai thích-là-làm, tỏ ra rất khoái
chí với việc đập rầm rầm lên những cái chốt. Còn Michael, với bản năng "đào sâu
phân tích" hơn, lại lấy làm thích thú với phát hiện rằng, ở chính giữa cái bàn có một
cái hộc nhỏ vừa khít để cất một chiếc búa.
Nếu bạn sống trong một gia đình đông anh chị em, ắt hẳn bạn đã nhận thấy rằng
những đứa trẻ lớn lên trong cùng điều kiện và môi trường vẫn có những cách tiếp cận
cuộc sống khác hẳn nhau. Bạn bắt đầu nhận thấy rằng con người khác nhau một cách
cơ bản. Đó là do cá tính, điều khiến mỗi người là một, là riêng, là duy nhất nhưng lại
là những thách thức lớn cho các bậc phụ huynh. Không thể cứ quyết định cách nuôi
nấng một đứa trẻ rồi áp dụng nguyên xi cho tất cả những đứa sau này. Phụ huynh cần
phải hiểu con mình, từng đứa một và phải hiểu không có cặp song sinh nào giống hệt
nhau!
Thường thì, với tất cả sự tận tâm và những ý định tốt đẹp nhất, chúng ta sắp xếp các
khoá học và lên kế hoạch các sự kiện trong cuộc đời con mình theo cách chúng ta
cảm thấy hiệu quả nhất - cách chúng ta đã làm. Xét cho cùng, chúng ta đã kiểm

nghiệm và chứng minh cách đó có hiệu quả mà! Nhưng điều hiếm khi chúng ta để ý
là những người khác, thậm chí ngay cả những người trong gia đình, có thể nhìn thế
giới hoàn toàn khác chúng ta. Đó là lí do vì sao khi chúng ta cố dạy dỗ hay giao tiếp
với con mình (hoặc với người khác), không phải đứa nào cũng tiếp thu được như
nhau theo cùng một cách.
Nếu thuộc số đông các bậc phụ huynh bận rộn, bạn có thể cảm thấy bất lực khi rát hơi
bỏng cổ kèm con làm bài tập về nhà hay giúp con ôn tập trước bài kiểm tra mà chẳng
ích gì. Bạn dễ quy chụp rằng tất cả chỉ đơn giản là do con bạn chưa cố gắng hết sức.
Nhưng thật ra, trẻ nhận thức cuộc sống khác với chúng ta. Mỗi đứa là một cá nhân độc
đáo với sở trường và sở thích riêng. Xu hướng của cá nhân hay cá tính của trẻ sẽ định
hình cái gọi là phong cách học của trẻ.
Cho dù chúng ta chấp nhận, hoặc thậm chí còn cảm thấy vui vẻ với sự độc đáo của
từng đứa trẻ, nhưng trị được ngần ấy cá tính không phải là việc đơn giản, nhất là khi
lên thời khóa biểu chung cho cả gia đình và dung hòa được yêu cầu từ trường lớp của
con và công việc của mình.
Khi biết mình sẽ làm mẹ của một cặp sinh đôi, tôi đã đọc rất nhiều. Tôi đã tìm thấy
một bài báo có gợi ý tuyệt vời cho mọi ông bố bà mẹ: cha mẹ nên dành ít nhất 15 phút
mỗi ngày ở một mình với từng đứa trẻ. Chọn một nơi an toàn, vui vẻ và để con cho
bạn thấy bé muốn chơi và giao tiếp với bạn theo cách nào. Bạn tuyệt đối đừng uốn
nắn, gợi ý hay mắng con. Chỉ đơn giản là tận hưởng thời gian với con mình. Khen con
càng nhiều càng tốt, và chú ý ghi nhớ cách con thích làm mọi việc. Nếu chịu khó
dành thời gian cho con, bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy rằng việc xác định phong cách học
của con không đến nỗi quá phức tạp!
Hiểu và chấp nhận mỗi đứa trẻ là một cá thể với những cá tính riêng biệt là cả một quá
trình mệt mỏi nhưng bõ công. Cuộc sống của chúng ta càng trở nên bận rộn và phức
tạp bao nhiêu thì chúng ta càng khó nhớ được rằng mỗi người trong gia đình đều có
cách đóng góp theo cách nhìn của riêng họ.

Mục đích của tôi là giúp các bạn khám phá ra những cách nhìn khác nhau đó và hỗ
trợ bạn phát triển những phương pháp cấp tốc và thiết thực giúp con bạn phát huy
được các thế mạnh của trẻ, đáp ứng được những đòi hỏi đa dạng của việc học ở
trường bây giờ và suốt cuộc đời còn lại.
Các bậc bố mẹ hiếm khi cố ý làm con mình thất vọng, nhưng vô tình hay hữu ý, điều
đó vẫn xảy ra. Cuốn sách này sẽ đưa ra cách nhận biết đâu là những trường hợp mà
thất vọng và mâu thuẫn xuất phát trực tiếp từ sự khác biệt phong cách học giữa trẻ và
cha mẹ. Chứ không nhằm phủ nhận uy quyền của cha mẹ. Thử thách cho các phụ
huynh là phải tìm ra những cách tích cực để giúp trẻ phát triển thế mạnh thiên bẩm mà
không phải hi sinh những ước vọng chúng ta đặt vào con. Dù bạn tin hay không, điều
đó là có thể!
Một nhiệm vụ quan trọng nữa của cha mẹ là giúp con học tập hiệu quả với nhiều giáo
viên khác nhau, với nhiều phong cách dạy khác nhau. Sau khi đọc cuốn sách này, bạn
sẽ thu thập được những thông tin rất tích cực để chia sẻ với các giáo viên của con
mình. Là người trong nghề, tôi có thể khẳng định rằng nếu bạn tiếp cận với cả ban
giám hiệu và các giáo viên với cái nhìn tích cực, bạn sẽ thấy rằng họ rất sẵn lòng chấp
nhận cách học tập riêng của con bạn.
Khi mới bắt đầu đi dạy, tôi ngỡ ngàng nhận thấy rằng rất nhiều học sinh của tôi không
học theo cách tôi đã từng học. Nhưng tôi đã thực sự nghĩ rằng đó chỉ là vì các em
không biết cách. Và nếu tôi dạy các em học được cách của tôi, chắc chắn các em sẽ
học theo cách này.
Với bầu nhiệt huyết sẵn có của một giáo viên mới vào nghề, tôi quyết tâm sẽ khiến lũ
trẻ háo hức đến trường. Vì cho rằng các em đều giống mình, tôi khẳng định rằng nỗi
buồn chán là kẻ thù số một trong sự nghiệp cắp sách đến trường của đời học sinh. Tôi
bắt đầu lên một chiến dịch phòng chống cảm giác buồn chán trong lớp.
Ngày đầu tiên đi dạy, đợi lũ trẻ ra về, tôi bắt tay sắp xếp lại bàn ghế theo một thứ tự
mới và sáng tạo. Tôi không thông báo sơ đồ chỗ ngồi cụ thể, nên không lường trước

được những phản ứng mà mình nhận được vào ngày hôm sau.
"Em ngồi ở đâu ạ?" Một số học sinh hỏi.
"Ngồi đâu cũng được!" Tôi hào hứng trả lời. "Bàn ghế hôm nay được xếp theo hình
con bướm. Các em có thấy hai cái cánh không?"
"Vậy, cô muốn bọn em ngồi ở đâu ạ?" Các em nghi ngại hỏi.
Giờ thì tôi đã hơi bực mình. "Cô không quan tâm," tôi gắt gỏng, "các em hãy chọn
một phần của con bướm và ngồi chỗ ngồi mới của mình đi!"
Học sinh của tôi đi một vòng quanh lớp và ngó xuống ngăn bàn.
"Bàn mình đâu rồi không biết?" Một học sinh càu nhàu.
Hôm đó, rất nhiều em đã đánh dấu bàn của chúng để hôm sau có thể tìm thấy. Tôi
sớm nhận ra rằng sự nhàm chán đối với người này lại chính là sự an toàn đối với
người khác. Dù trong những năm đầu dạy học, tôi được nhiều học sinh yêu quý và
tôn trọng vì quan tâm và sáng tạo, nhưng thi thoảng vẫn có học sinh gặp rắc rối với
phương pháp của tôi. Sau này, khi tôi khám phá ra các phong cách học, tôi bắt đầu áp
dụng nhiều phương pháp khác nhau để tương tác với lũ trẻ. Thật nhẹ nhõm khi khám
phá ra rằng chúng không cố tình làm tôi khó chịu, mà chỉ là vì phong cách học của
chúng khác của tôi!
Cuốn sách này mới chỉ là "phần nổi của tảng băng trôi" về các phong cách học. Trong
đó, tôi sẽ nhấn mạnh những khía cạnh thiết thực nhất của năm mô hình nghiên cứu
hàng đầu về vấn đề này. Một danh mục tra cứu được đính kèm để bạn có thể tiếp tục
nghiên cứu sâu hơn. Tôi nghĩ bạn sẽ thực sự say mê. Từ trước đến nay, đã có nhiều
bài viết và nghiên cứu cố gắng đưa tất cả mọi người vào những khuôn mẫu đúc sẵn.
Nhưng vì mỗi người là một thực thể duy nhất và là tổng hợp phức tạp của nhiều đặc
tính, nên không một mẫu phong cách học nào có thể bao hàm trọn vẹn một con
người. Dù những chương đoạn của cuốn sách này có làm cho mọi việc trở nên sáng tỏ

hơn, thì bạn vẫn nên khắc cốt khi tâm rằng: Mỗi chương chỉ là một miếng ghép trong
một trò chơi xếp hình mà thôi. Chúng có thể giúp ta nhận ra và phân biệt các kiểu cư
xử và giao tiếp, những thứ sẽ là chìa khóa cho việc thấu hiểu và đánh giá các phong
cách học tập khác nhau. Nhưng điều mà chúng tôi không dám làm là khuôn mỗi
người hoàn toàn vào một loại chuyên biệt theo kiểu đẽo chân cho vừa giày.
Cho dù bạn có thể tìm thấy những danh sách và những đánh giá hữu ích từ cuốn sách
này, bạn cũng đồng thời khám phá ra rằng việc phân biệt và thấu hiểu các phong cách
học là một hành trình vô tận của những quan sát và những ấn tượng. Trong khi bạn
đọc qua và bắt đầu dùng những định nghĩa này, hãy ghi nhớ những nguyên tắc cơ bản
sau:

Tất cả những điều bạn khám phá ra từ cuốn sách này chỉ là một phần của bức tranh
tổng thể. Có rất nhiều điều nữa cần phải học, và đó là lý do tại sao tôi đính kèm thêm
một danh mục tra cứu mang tính bao quát. Khi bạn đọc cuốn sách này, hãy tìm những
mảnh ghép còn thiếu của bức tranh về phong cách học của con bạn. Hãy cưỡng lại sự
cám dỗ của việc "dán mác" lên con bạn hay lên bất cứ ai. Đừng cố đóng khung họ vào
một phong cách học nào.
Một khi khám phá ra những điểm mạnh bẩm sinh của riêng mình cũng như của con
bạn, bạn sẽ cảm thấy nhẹ nhõm vì biết rằng những rắc rối và cách cư xử của chúng có
liên quan nhiều đến yếu tố bẩm sinh hơn là thất bại của bạn trong vai trò làm cha mẹ.

Sau khi trải qua khóa đào tạo về các phong cách học tập, một bà mẹ dạy con học tại
gia phần nào đã cảm thấy nhẹ nhõm khi biết rằng con bà "hoàn toàn bình thường". Bà
thừa nhận rằng dạy cậu bé học rất khó, nhất là khi dạy cậu âm nhạc. "Giờ tôi đã hiểu
tại sao," bà nói, "khi tôi bảo nó là nét gạch trên nốt nhạc phải thẳng, nó lại vẽ chéo, và
khi tôi bảo nó đọc tên các nốt nhạc, nó lại đặt cho chúng những cái tên như Larry."
Cậu bé này không cố tình gây rắc rối. Cậu cũng không bị khiếm khuyết trong việc
học. Đơn giản chỉ là cậu áp dụng cách nhìn độc đáo của mình khi làm các bài tập mà
thôi.
KẾT LUẬN
Học cách nhận ra và tôn trọng các phong cách học tập khác nhau có thể giúp bạn xác
định được thế mạnh bẩm sinh và thiên hướng của mỗi người. Khi bạn đọc các chương
tiếp theo, bạn sẽ khám phá ra những điều tích cực về bản thân lẫn con bạn. Cuốn sách
này chỉ là bước đầu tiên trong chuyến phiêu lưu của bạn. Chúng ta thường tốn từ ba
đến năm năm để tìm hiểu, quan sát và sử dụng thông tin về phong cách học trước khi
nó ăn sâu thành bản chất. Hãy kiên nhẫn với bản thân, và đừng bận tâm đến việc phân
loại tất cả mọi người theo một phong cách học cụ thể nào đó.
Tiến sỹ Holland London, một mục sư có kinh nghiệm trong giao tiếp, đã phát biểu
trong một buổi họp mặt mà tôi tham gia gần đây. Bằng một lối dẫn dắt độc đáo, chỉ
trong một khoảng thời gian rất ngắn, ông đã trình bày được rất nhiều vấn đề một cách
hóm hỉnh và thông thái. Có một lần, ông dừng lại và nói sát vào micro: "Mọi người
thường hỏi tại sao tôi hay nói vòng vo. Tôi trả lời họ rằng những mục đích tôi muốn
vươn tới không nằm trên đường cao tốc."
Là một phụ huynh và một nhà giáo, tôi ngồi đó, suy nghĩ về cách chúng ta cố gắng
đẩy lũ trẻ đi trên đường cao tốc để tránh phải giải quyết phiền phức của những con
đường vòng.
Có thể thay vì dành quá nhiều thời gian và công sức cố gắng đẩy lũ trẻ đi vào con
đường thẳng mà chúng ta chọn, sao lại không ủng hộ chúng đi tới đích qua những

đoạn đường vòng? Ai biết trước được? Có thể chúng còn tìm thấy được những nơi mà
chính chúng ta từng muốn đến!

CHƯƠNG II. PHONG CÁCH HỌC TẬP CỦA CON
BẠN LÀ GÌ?

Nếu tôi nói với bạn bằng tiếng Nga nhưng bạn lại không biết tiếng Nga, bạn sẽ không
hiểu tôi nói gì. Nếu để ý đến nét mặt ngơ ngác của bạn, tôi sẽ nói chậm rãi. Nhưng dù
tôi cố gắng nói to và rõ ràng hơn, hay nhắc đi nhắc lại bao nhiêu lần thì tôi vẫn đang
nói tiếng Nga, và khó có cơ hội bạn hiểu được tôi nói gì.
Đã bao nhiêu lần bạn nói với con bạn câu này: "Mẹ đã bảo con bao nhiêu lần rồi?"
hay "Bố đã nói gì nào? Con có nghe bố nói gì không?" Thực tế là, chúng có thể nghe
thấy những lời bạn nói nhưng chúng không hiểu bạn muốn nói gì. Chúng ta tiếp nhận
thông tin theo những cách khác nhau, và vì phong cách học của chúng ta rất đa dạng,
nên nhiều khi chúng ta như đang cố giao tiếp với nhau bằng hai thứ ngôn ngữ.
Khi mới quen nhau, tôi và chồng tôi thường rất khó nói cho người kia hiểu ý mình.
Một hôm, chồng tôi bực mình buột miệng: "Anh chỉ đang cố nói với em theo cách anh
muốn em nói với anh mà thôi." Nói xong, anh đột ngột ngừng lại rồi nói thêm: "Và
chắc là em cũng đang làm như thế."
Lần đầu tiên, chúng tôi nhận ra rằng quy tắc vàng Muốn người khác cư xử với mình
như thế nào, hãy cư xử với họ như thế không phải lúc nào cũng có tác dụng trong
giao tiếp. Nếu chúng ta chỉ nói với người khác theo cách mà chúng ta muốn họ nói

chuyện với chúng ta, và nếu họ cũng đang làm như vậy, thì chẳng ai thật sự lắng nghe
người kia cả: chúng ta chưa đạt tới sự đồng điệu trong giao tiếp.
Mô HìNH PHONG CáCH HỌC GREGORC
Một trong những mô hình hiệu quả nhất giúp bạn am hiểu sự khác biệt giữa các phong
cách học tập là nghiên cứu của Tiến sỹ Anthony F. Gregorc. Mô hình của ông giúp
chúng ta hiểu cách trí não nhận thức và nắm bắt các thông tin.
Hai quan điểm
Nhận thức: Cách chúng ta tiếp nhận thông tin.
Chúng ta biết rằng con người không giống nhau. Điều mà chúng ta hiếm khi nhận ra
là mỗi người đều có xu hướng nhìn thế giới theo một cách riêng biệt. Cách chúng ta
nhìn thế giới được gọi là nhận thức. Nhận thức chi phối cách chúng ta suy nghĩ, cách
chúng ta đưa ra quyết định và cách chúng ta coi cái gì là quan trọng. Nhận thức của cá
nhân quyết định thế mạnh tự nhiên trong việc học, hay còn gọi là phong cách học.
Trí não của mỗi người sở hữu hai kiểu nhận thức. Đó là nhận thức cụ thể và nhận thức
trừu trượng.
Cụ thể
Năng lực này giúp chúng ta tiếp nhận thông tin trực tiếp qua năm giác quan: thị giác,
khứu giác, xúc giác, vị giác và thính giác. Khi chúng ta dùng các năng lực cụ thể,
chúng ta đối mặt với những thứ liên quan đến "bây giờ" và "ở đây" - những thứ có thể
sờ nắm được, những thứ hiển nhiên. Chúng ta không đi tìm những ý nghĩa tiềm ẩn,
không cố gắng liên kết những ý tưởng hay định nghĩa. Nói một cách đơn giản: "Sự
việc chính là những gì ta nhìn thấy."
Trừu tượng
Năng lực này cho phép ta hình dung, tưởng tượng, hiểu, hoặc tin vào những thứ

không thấy được. Khi sử dụng khả năng trừu tượng, chúng ta dùng trực giác, lý luận,
trí tưởng tượng của mình: Chúng ta nhìn vượt qua cả những thứ trước mắt lẫn những
ngụ ý tinh vi hơn. Nhận thức trừu tượng có thể chốt lại trong một câu là: "Sự vật
không phải lúc nào cũng như chúng ta thấy."
Cho dù hàng ngày, ai cũng dùng cả hai kiểu nhận thức trên, mỗi người lại cảm thấy
thoải mái hơn với một trong hai kiểu. Nó trở thành khả năng chủ đạo của người đó.
Ví dụ, một người có điểm mạnh là nhận thức cụ thể sẽ thích lắng nghe những điều
thẳng thắn, theo nghĩa đen và không có hàm ý. Trong khi đó, những người có nhận
thức trừu tượng lấn át lại hay ngụ ý trong khi giao tiếp.
Chồng tôi đang lái xe trên một xa lộ Los Angeles đông đúc thì tôi để ý thấy một biển
quảng cáo độc đáo và nói với anh: "John, anh nhìn biển quảng cáo kia kìa!" John
quay lại nhìn. Và ngay lúc đó, xe chúng tôi lấn sang làn đường của người khác. Họ
bấm còi inh ỏi và la hét ầm ĩ.
Tôi quay sang John: "Anh chú ý vào việc lái xe đi!"
Anh thủng thẳng đáp: "Em vừa bảo anh nhìn biển quảng cáo cơ mà. ý em là liếc à?"
Tôi bực mình: "Thế chẳng lẽ anh không nghĩ thế à?"
Anh lắc đầu: "Anh chẳng nghĩ thế. Em bảo anh nhìn thì anh nhìn. Anh không thấy gì
trên biển quảng cáo cả, em không bảo chính xác anh phải nhìn cái gì."
John, bằng cách dùng lối nhận thức cụ thể, hiểu những điều tôi nói theo đúng nghĩa
đen của nó. Tôi lại không nghĩ rằng anh sẽ chỉ hiểu chằn chặn trên mặt câu chữ thế.
Phải cần kiểu nhận thức trừu tượng để nắm bắt được ý nghĩa hàm ẩn bên trong.
DùNG NHỮNG Gì CHúNG TA BIẾT
Sắp xếp: Cách chúng ta sử dụng thông tin mà chúng ta hiểu.
Một khi chúng ta đã hiểu thông tin, chúng ta dùng hai phong cách sắp xếp mà chúng

ta biết. Theo Gregorc, hai phong cách sắp xếp là theo trình tự và ngẫu nhiên.
Theo trình tự
Phong cách sắp xếp theo trình tự cho phép trí não sắp xếp thông tin tuần tự theo hàng
lối. Những người có phong cách này đi theo một chuỗi suy nghĩ logic, một cách xử lý
thông tin theo quy ước. Những người có khả năng sắp xếp theo trình tự tốt thường lên
kế hoạch và tuân thủ chặt chẽ, chứ không làm việc theo áp lực. Nguyên tắc là: "Làm
theo từng bước"
Ngẫu nhin
Phong cách sắp xếp ngẫu nhiên cho phép trí não sắp xếp thông tin thành từng đoạn và
không có thứ tự cụ thể. Người có phong cách ngẫu nhiên thường xuyên bỏ qua các
bước trong tiến trình làm việc mà vẫn có được hiệu quả mong muốn. Họ còn có thể
bắt đầu từ giai đoạn giữa hay thậm chí bắt đầu từ giai đoạn cuối cùng và đảo ngược
hoàn toàn quy trình. Những người có khả năng sắp xếp thông tin ngẫu nhiên thường
có vẻ luôn được thôi thúc và có tính ngẫu hứng cao hơn. Họ là những người "vô kế
hoạch". Nguyên tắc là: "Xong việc là được!"
Bốn sự kết hợp
Khi chúng ta kết hợp tất cả các định nghĩa của Gregorc lại với nhau, chúng ta có bốn
sự kết hợp của các khả năng nhận thức và sắp xếp mạnh nhất. Hãy nhớ rằng, không cá
nhân nào sở hữu chỉ một phong cách duy nhất. Mỗi chúng ta có một phong cách chủ
đạo hoặc pha trộn nhiều phong cách với nhau, cho ra một kết hợp độc đáo giữa
những điểm mạnh và các khả năng bẩm sinh.
Sự nhận thức và sắp xếp này cho chúng ta bốn phong cách học tập. Bảng liệt kê sau
đưa ra những từ hay dùng nhất để miêu tả những người thuộc từng kiểu khác nhau.

Hiểu được những đặc điểm cơ bản của mỗi nhóm phong cách này, chúng ta có thể dễ
dàng xác định và đánh giá những gì chúng ta giỏi nhất và thiên hướng của mình.
Đồng thời, chúng ta cũng sẽ học được cách phân biệt và cải thiện những tính cách mà
chúng ta đã tránh chỉ vì không hiểu rõ về chúng.
Chúng ta, các bậc phụ huynh, trước hết phải nhận ra phong cách học của chính mình.
Nhận ra cách bản thân tiếp nhận thông tin, chúng ta sẽ hiểu rõ hơn thiên hướng của
mình và con cái, và có thể xác định những điểm khác nhau nào dễ gây bực mình và
hiểu lầm giữa cha mẹ và con cái.
Bản liệt kê sau đây là một cách xác định nhanh chóng và đơn giản đặc điểm phong
cách học tập của chúng ta. Một lần nữa, hãy nhớ rằng tất cả chúng ta là tổng hợp của
cả bốn phong cách học trên. Không một ai chỉ thuộc về một phong cách học duy
nhất.
ĐẶC ĐIỂM CáC PHONG CáCH HỌC TẬP CHỦ ĐẠO

Mô tả những gì luôn đúng với bạn. Đánh dấu bên cạnh mỗi câu mô tả đúng nhất.
Cụ thể-theo trình tự
Tôi gần như luôn luôn:
— thích làm mọi việc theo cách giống nhau
— làm việc hiệu quả với những người không ngần ngại hành động ngay
— quan tâm đến những điều hiển nhiên hơn là đi tìm những ý nghĩa được ẩn giấu
— thích một môi trường gọn gàng và ngăn nắp
— hỏi: "Làm cái này thế nào?" đầu tiên
Tổng cộng: ____
Trừu tượng-theo trình tự
Tôi gần như luôn luôn:
— cần càng nhiều thông tin càng tốt trước khi đưa ra quyết định
— cần đủ thời gian để làm chu toàn một công việc
— thích có hướng dẫn
— quan tâm đến nguồn thông tin
— hỏi: "Tôi có thể tìm thêm thông tin ở đâu?"
Tổng cộng: ____
Trừu tượng-ngẫu nhiên

Tôi gần như luôn luôn:
— thích lấy ý kiến người khác trước khi đưa ra quyết định
— cố gắng đồng cảm với người khác
— làm việc có hiệu quả với đối tác
— không cảm thấy phiền trong một môi trường ồn ào
— cần lời khuyên của người khác khi không chắc chắn điều gì
Tổng cộng: ____
Cụ thể-ngẫu nhiên
Tôi gần như luôn luôn:
— giải quyết vấn đề một cách sáng tạo
— nước đến chân mới nhảy
— làm việc hiệu quả nhất với những người cùng trình độ
— thích những sự thay đổi thường xuyên trong môi trường sống
— chỉ thích học những gì cần học
Tổng cộng: ____
Bây giờ thì bạn đã định hình được phong cách học chủ đạo của mình. Dưới đây là một
bản khái quát và so sánh nhanh giữa bốn phong cách học và những vấn đề chủ chốt.

KẾT LUẬN
Việc con bạn không trả lời không phải lúc nào cũng có nghĩa là chúng không nghe lời.
Có thể là sự khác biệt giữa hai cách nhìn lớn đến nỗi thỉnh thoảng bạn và con có thể
cảm thấy như đang sống ở hai đất nước khác nhau và nói những thứ tiếng khác nhau.

Học cách lắng nghe - cách diễn đạt một điều gì đó - thay vì chỉ lắng nghe từ ngữ có
thể giúp giao tiếp hiệu quả hơn và có thể tạo nên sự khác biệt rất lớn!

CHƯƠNG III. PHONG CÁCH HỌC CỤ THỂ THEO
TRÌNH TỰ

Hôm đó, có một cuộc họp tối tại nhà thờ địa phương. Vì một vài lý do, những người
tham gia cuộc họp thuộc phong cách ngẫu nhiên. Những người thuộc phong cách cụ
thể-theo trình tự vắng mặt.
Nội dung chính trong chương trình là nhiệm vụ quảng bá cho ngày lễ lớn sắp tới.
"Này mọi người!", một người háo hức nói: "Tôi có một ý tưởng tuyệt vời!" (Đây là
kiểu câu thường làm phần lớn những người cụ thể-theo trình tự kinh hãi.) "Chúng ta
nên mua 1.000 quả bóng bơm khí heli, bỏ thông báo vào trong rồi thả chúng lên trời.
Chúng sẽ rơi xuống các nơi trong vùng này, và mọi người sẽ biết về sự kiện." Những
người ngẫu nhiên đều nghĩ đây là một ý tưởng hay, và họ đã đi mua bóng bay ngay
trong tuần đó.

Trước khi bắt tay vào tiến hành sự kiện, lại có một cuộc họp khác và lần này có mặt
những người cụ thể-theo trình tự. Những người ngẫu nhiên hào hứng chia sẻ kế hoạch,
và những người cụ thể-theo trình tự lắng nghe rất lịch sự. Nghe xong, một người cụ
thể-theo trình tự giơ tay. "Các bạn có biết những quả bóng bơm khí heli có thể đi bao
xa trước khi rơi xuống không?" Anh ta hỏi.
Những người thuộc phong cách ngẫu nhiên bối rối: "Không, chúng tôi không biết."
Người cụ thể-theo trình tự nói tiếp: "Chúng có thể bay xa tới 200 hoặc 300 dặm. Tôi
không nghĩ là những người bên kia núi sẽ biết để tới đại hội đâu."
"Ừ nhỉ, chúng tôi đã không nghĩ tới điều đó." Một người ngẫu nhiên thú nhận.
Một người cụ thể-theo trình tự khác giơ tay: "Các bạn có biết bóng bay bơm heli có
thể ở bao lâu trên trời trước khi rơi xuống không?"
"Không." Một người ngẫu nhiên bẽn lẽn thừa nhận.
Cô gái giải đáp: "Từ hai đến ba tháng. Lúc đó, đại hội đã kết thúc rồi."
Những người ngẫu nhiên thừa nhận: "Ừ nhỉ, các bạn nói phải."
Các thành viên tham gia cuộc họp đã có một bài học giá trị. Trước đó, những người
ngẫu nhiên đôi lúc nghĩ rằng những người cụ thể-theo trình tự chỉ thích bác bỏ ý kiến
và phê phán những kế hoạch thiếu thực tế. Giờ thì họ đã nhận ra rằng đóng góp của
những người cụ thể-theo trình tự là vô giá. Và bây giờ, tại các buổi họp, thật không lạ
khi ai đó nói: "Đợi đã! Chúng ta không thể bắt đầu mà thiếu những người cụ thể-theo
trình tự được!"
NHỮNG NGƯỜI THUỘC PHONG CCH HỌC CỤ THỂ-THEO TRìNH TỰ
Khi tiếp cận với một ý tưởng trừu tượng, người theo thiên hướng cụ thể-theo trình tự
có khả năng đặc biệt trong việc nhận ra mặt thực tế của vấn đề. Họ rất biết cách làm
cho một kế hoạch đạt được hiệu quả cao nhất, có sở trường sắp xếp công việc hợp lý

và nâng cao năng suất. Khả năng suy nghĩ theo các bước của họ khiến họ có thể kết
hợp các yếu tố rời rạc trong công việc lại với nhau bằng cách làm theo những chỉ dẫn
từng bước.
Người cụ thể-theo trình tự sống rất thẳng thắn. Cách nói năng của họ thường súc tích,
nhanh và hống hách. Thái độ điển hình của cụ thể-theo trình tự là: "Cần phải làm thì
làm" và "Cần phải nói thì nói". Những người cụ thể-theo trình tự không bao giờ nói
điều vô nghĩa, họ chỉ nói điều họ nghĩ. Họ thường không hiểu những điều tế nhị hay
bóng gió xa xôi. Họ muốn bạn nói với họ chính xác điều bạn muốn họ làm.
Dù chồng tôi chủ yếu thuộc phong cách trừu tượng-theo trình tự, anh cũng có nhiều
nét của một người cụ thể-theo trình tự. Các gợi ý thường không ích gì khi anh chọn
quà tặng tôi vào những dịp quan trọng. Giáng Sinh đầu tiên sau khi chúng tôi cưới
nhau, anh đã chuẩn bị cho tôi một "món quà lớn". "Nó màu đỏ," anh nói, "đây là một
thứ em sẽ không bao giờ tự mua cho mình, và anh không thể đặt nó vừa vặn dưới gốc
cây thông vì nó rất to." Vào ngày Giáng Sinh, tôi tìm thấy món quà dưới hiên. Đó là
một thứ màu đỏ chói... một cái máy cắt cỏ. Sau vài mùa Giáng Sinh được nhận những
thứ như máy xay sinh tố hay rèm phòng tắm, cuối cùng tôi cũng ý thức được rằng anh
không thể đọc được ý nghĩ của tôi. Anh sẽ luôn luôn nói rằng anh thực sự muốn làm
tôi hạnh phúc, nhưng tôi cần phải nói với anh cái gì có thể làm tôi hạnh phúc. Cho dù
đã dần dần nhớ được khá nhiều những thứ tôi thích, anh vẫn rất vui khi tôi đưa cho
anh danh sách chính xác những gì tôi cần.
Việc tặng những món quà thực dụng thể hiện khả năng nhạy bén và thực tế của người
cụ thể-theo trình tự. Do bản năng thực tế, họ rất giỏi trong việc làm theo thời khoá
biểu và sắp xếp, duy trì một hệ thống. Họ luôn vạch ra các danh sách, và thậm chí
một số người cụ thể-theo trình tự thừa nhận rằng họ phụ thuộc vào các danh sách đến
nỗi nếu làm một việc không có trong danh sách, họ sẽ viết thêm việc đó vào danh
sách để có được niềm thỏa mãn được gạch nó đi. Người cụ thể-theo trình tự thường là
những người nhặt nhạnh các mảnh vỡ, dọn dẹp đống hỗn độn và vứt đi các đồ thừa.
Họ thà tự mình làm mọi việc còn hơn là để chúng dở dang, nhưng nếu đã nhúng tay

vào thì họ sẽ không đời nào chịu đựng trong im lặng. Những người sống với người cụ
thể-theo trình tự luôn bị nhắc nhở về trách nhiệm, hoặc phải nghe một bài thuyết
giảng lê thê để rồi thấy mình thật là tội lỗi.
CáC BẬC PHỤ HUYNH THUỘC PHONG CáCH HỌC
CỤ THỂ-THEO TRìNH TỰ
Trong buổi họp phụ huynh sáng thứ bảy, một đôi vợ chồng đứng tuổi bị muộn gần
một tiếng đồng hồ. Người vợ biện hộ: "Chúng tôi ngủ quên mất. Hôm qua chúng tôi
đã thuê ba bộ phim cực kì dở kéo dài tới tận hai giờ sáng."
Khi tôi hỏi tại sao họ phải chịu đựng một buổi tối nhàm chán đến thế, bà có vẻ ngạc
nhiên. "Chúng tôi đã trả tiền để được xem những bộ phim đó. Chúng tôi không thể
không xem hết được!"
Người cụ thể-theo trình tự luôn ý thức rõ ràng về thứ tự và trách nhiệm, và họ luôn
cần có một mở đầu, một đoạn giữa, và một phần kết. Trong việc đối xử với con cái,
phụ huynh cụ thể-theo trình tự thường:
· Giao tiếp với con cái với thái độ dứt khoát và mong đợi được nhận điều tương tự.
· Tin rằng một câu hỏi có-không cần có một câu trả lời phủ định hay khẳng định chứ
không cần lời giải thích dài dòng.
· Mong muốn chỉ dẫn của mình phải được tuân theo, không thắc mắc hay trì hoãn.
· Đặt ra những luật lệ rõ ràng mà con cái cần tuân theo, những hình phạt cho việc
không nghe lời. Tất cả đều dứt khoát và kiên định.
· Trở nên khó chịu khi phải nhắc lại điều gì đó nhiều lần.
· Bực mình khi thấy con mình chọn cách phức tạp để làm một việc mà họ cho là dễ
dàng.

Các bậc phụ huynh cụ thể-theo trình tự gần như luôn luôn kỳ vọng nhiều vào việc
học hành và cư xử của con cái. Họ gần như không gặp rắc rối gì với việc thích nghi
với các phong cách học truyền thống của hầu hết các trường học, vì những phong
cách đó thường cụ thể và theo trình tự. Nếu một đứa trẻ gặp nhiều khó khăn trong
việc học, cha mẹ cụ thể-theo trình tự của đứa trẻ đó thường nghĩ rằng tré chưa cố gắng
hết sức.
Những phụ huynh cụ thể-theo trình tự thường không bao giờ chấp nhận những lý do
như "Bài quá khó", "Con không thích nó" hay "Con chẳng hiểu gì cả!" Bản chất của
họ là làm những gì cần làm, dù có thích hay không. Nhiệm vụ và bổn phận đóng vai
trò quan trọng trong cuộc sống của họ, và họ mong đợi con mình cũng làm được như
thế.
Về mặt kỉ luật, các phụ huynh cụ thể-theo trình tự muốn con mình làm theo những gì
chúng được chỉ bảo hoặc sẽ bị phạt nếu không nghe lời. Trong ý thức của các bậc phụ
huynh cụ thể-theo trình tự, các hình phạt sẽ ngăn ngừa được sự hư đốn. Nếu con họ
không nghe lời, cách xử lý yêu thích của họ là "đếm ngược".
Cách đếm ng...